Danıştay 7. Daire, Esas No: 2018/8, Karar No: 2021/6090

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Tır Gümrük Müdürlüğü …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Romanya’da mukim … firması adına kayıtlı, davacının sevk ve idaresinde ticari taşıma yapılan … çekici, … dorse plakalı aracın 13/01/2016 tarihinde yurda giriş yaptığı ancak kalış süresi dolmasına rağmen yurt dışına çıkış yapmadığı ve bu şekilde geçici ithalat rejimi hükümlerini ihlal ettiğinden bahisle araç şoförü olan davacı adına … plakalı çekici için gümrük, özel tüketim vergisi ve katma değer vergileri ile TRT bandrol ücreti; … plakalı dorse için gümrük ve katma değer vergileri hesaplanarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrası uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesi … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, geçici ithalat rejimi kapsamında yurda giriş yapan ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarına otuz güne kadar yurtta kalma süresi verileceği; kaza, yangın gibi beklenmeyen hallerin yurtta kalma süresi içerisinde cereyan ettiğinin resmi belgelerle ispatlanması koşuluyla herhangi bir gümrük idaresine süre uzatım talebinde bulunulabileceği; bu durumlara yönelik süre uzatım talebinde bulunulmayan ve süresi içerisinde yurt dışı edilmeyen ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının getiriliş amacı dışında kullanılması, bir başkasına kiralanması, ödünç verilmesi, başka bir şahsa izinsiz devredilmesi, satılması, hak sahibi olmayan kişilerce kullanılması, taşıtla birlikte giren ve belgelerinde kayıtlı olan parçalarının izinsiz olarak değiştirilmesi durumlarından herhangi birinin tespiti halinde Gümrük Kanunu’nun 238. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanabileceği; anılan madde kapsamında süresinde yurt dışı edilmeme nedeniyle idari para cezası uygulanmasının sadece kişisel kullanıma mahsus kara taşıtları için geçerli olduğu, bu nedenle 13/01/2016 tarihinde yurda giriş yapan aracın yurtta bulunma süresinin dolmasına rağmen çıkış yapmak için gümrük idaresine müracaatta bulunulmaması üzerine yurda getiriliş amacı dışında kullanıldığından bahisle dava konusu işlemler tesis edilmiş ise de; aracın şoförü olan davacının aracı … Mega Tır parkına bıraktığını ileri sürdüğü, bu duruma ilişkin belgelerle gümrük idaresine süre uzatma başvurusunda bulunulmamış olduğundan süresi içerisinde yurt dışı çıkışı yapılmadığı anlaşılmış, ancak, ticari kullanıma mahsus aracın getiriliş amacı dışında kullanılması durumuna yönelik herhangi bir tespit bulunmadığından anılan madde hükmü uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediğinden davaya konu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Süresinde aracı yurtdışı etmeyen davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemin yürürlükteki mevzuat uyarınca hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Romanya’da mukim … firması adına kayıtlı, davacının sevk ve idaresinde ticari taşıma yapılan … çekici, … dorse plakalı aracın 13/01/2016 tarihinde yurda giriş yaptığı ancak kalış süresi dolmasına rağmen yurt dışına çıkış yapmadığı ve bu şekilde geçici ithalat rejimi hükümlerini ihlal ettiğinden bahisle araç şoförü olan davacı adına … plakalı çekici için gümrük, özel tüketim vergisi ve katma değer vergileri ile TRT bandrol ücreti; … plakalı dorsede için gümrük ve katma değer vergileri hesaplanarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrası uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı para cezası alınacağı, bu cezanın ödeme süresi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde eşyanın gümrük vergileri tutarında para cezası tahsil edileceği düzenlenmiş olup, anılan maddenin 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik halinin 1. fıkrasında ise; 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, (b) bendinde, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin rejim ihlallerinde, gümrük vergileri tutarının dörtte biri, (d) bendinde, (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar idari para cezası verileceği, 2. fıkrasında, 1. fıkranın (c) ve (d) bentlerinde belirtilen eşyanın, yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezası verileceği; 241. maddesinin 3. fıkrasının (l) bendinde; geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen taşıtın verilen sürenin bitimini takiben bir ay içerisinde yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması halinde usulsüzlük cezasının 1. fıkrada belirtilen miktarın iki katı, 4. fıkrasının (g) bendinde, aynı eylemin iki ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde dört katı, 5. maddesinin (b) bendinde, üç ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde altı katı olarak uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun’un 184. maddesinde de; 183. maddede belirtilen haller dışında; a) İthalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi, b) Eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi,
durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağı, gümrük yükümlülüğünün; 1. fıkranın (a) bendinde belirtilen hükmün yerine getirilememesinin bir gümrük yükümlülüğü doğurması halinde, bu tarihte; eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli ya da sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin bir koşula uyulmadığının sonradan tespiti halinde, ilgili rejime tabi tutulduğu tarihte başlayacağı, yükümlünün de, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişi olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Kanun’un 238. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı para cezası verileceğinin düzenlendiği ancak 238. maddede değişiklik yapan 7190 sayılı Kanun ile rejim hükümlerinin ihlali ile yurtta kalış süresinin ihlali şeklinde ikili bir ayrıma gidildiği ve süre ihlali halinde ceza miktarında yükümlüler lehine değişiklik yapıldığı görülmüştür. 4458 sayılı Kanun’un 238. maddesinin 7190 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle değiştirilen halinde açıkça geçici ithalat rejimi kapsamında ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının yurtta kalış süresinin ihlali halinde öncelikle 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ve 5. fıkrasının (b) bentleri dikkate alınarak izin süresinin bitiminden itibaren üç ayı aşmayan süreler için anılan bentler uyarınca işlem yapılması, üç ay dolduktan sonra ise, 238. maddenin 1. fıkrasının (d) bendine göre gümrük vergileri ile faizin toplamı kadar ceza kesilmesi, sunulmamışsa yapılacak tebligattan itibaren altmış gün içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde, ayrıca gümrük vergileri kadar ceza kesilmesi öngörülmüştür.
Dosyanın incelenmesinden, ticari kullanıma mahsus kara taşıtının geçici ithalat rejimi kapsamında süresi içinde mazeretsiz olarak ihraç edilmemesi nedeniyle, 4458 sayılı Kanun’un 238. maddesi hükmünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Ancak Romanya’da mukim … firması adına kayıtlı … çekici, … dorse plakalı aracı sevk ve idare ederek 13/01/2016 tarihinde yurda boş olarak giriş yaptığı belirlenen davacı tarafından, firmanın yükleme yapacağı adresi bildirmemesi nedeniyle aracı İstanbul … Mega Tır Parkına bıraktığı, firma ve araçla irtibatının kalmadığı ileri sürüldüğünden, anılan hükümler çerçevesinde kesilen cezanın sorumlusu olup olamayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacının cezadan sorumlu tutulabileceği neticesine ulaşılır ise, geçici ithalat izin süresinin ihlali sebebiyle kesilen para cezasının üzerinden hesaplanacağı matrahın tespitinde, özel tüketim vergisinin bu matraha dahil edilmesini gerektiren şartların mevcut olup olmadığının belirlenmesi, “lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği” yolundaki ceza hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, 4458 sayılı Kanun’un 238. maddesinin 1. fıkrasında yapılan değişikliğin de dikkate alınması suretiyle yeniden bir karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.