Danıştay 4. Daire, Esas No: 2016/760, Karar No: 2021/586

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Vergi Dairesi Başkanlığı
(…Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU : …. Vergi Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına, defter ve belgelerini ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden re’sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ile 213 sayılı Kanun’un 353/1. maddesi ve mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezalarının kaldırılması istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesince verilen kararda; 07/06/2013 tarihli görevlendirme yazısı gereğince davacının 2008 takvim yılına ait hesap ve işlemlerinin, ……tarafından düzenlenen belgelerle ilgili olarak sahte belge kullanımı nedeniyle sınırlı olarak incelemeye alınmasının istenildiği, ancak düzenlenen vergi inceleme raporunda, defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinden hareketle 2008 yılına ilişkin tüm katma değer vergisi indirimlerinin reddedildiği, Mahkemelerince yapılan ara kararlarıyla, davalı idareden … hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunun istenildiği, davacıdan ise 2008 yılına ilişkin tüm yasal defterleri ile alış faturalarının asılları, işletme defteri, satış faturaları, indirim listeleri, gider pusulaları ve diğer evraklarının istenildiği, verilen otuz günlük süreye rağmen davacı tarafından defter ve belgelerin Mahkemelerine de geçerli bir mazeret gösterilmeksizin ibraz edilmediği, bu durumda dosya muhteviyatına göre, dava konusu cezalı tarhiyatların dayanağı olan inceleme raporunun görevlendirme yazısında verilen inceleme yetkisi aşılarak düzenlenmiş olması sebebiyle, bu inceleme raporu doğrultusunda yapılan dava konusu cezalı tarhiyatların, vergi inceleme elemanına inceleme emri yazısı ile yetki verilen ve sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği belirtilen …’dan davacının alışlarına ilişkin katma değer vergileri haricindeki kısımlarında hukuka uygunluk bulunmadığı, inceleme emrinde belirtilen mükellef hakkındaki vergi tekniği raporuna göre, düzenlenen faturaların sahte olduğu anlaşıldığından adı geçen mükelleften alınan faturalarda yer alan katma değer vergisi indirimlerinin reddedilmesi suretiyle yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı tarhiyatlarda hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan matrah farkının idare nezdinde bulunan tarh dosyası üzerinden davacının katma değer vergisi beyannamelerinde yer alan indirimlerin reddi suretiyle tespit edildiği dikkate alındığında bir katı aşan vergi ziyaı cezalarında ve somut tespit bulunmadan 213 sayılı Kanun’un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı, mükerrer 355. madde uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına gelince, davacının mücbir sebep bulunmaksızın yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği açık olduğundan söz konusu özel usulsüzlük cezasında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yasal mevzuatlara istinaden yapılan işlemlerin yerinde olduğu belirtilerek temyiz isteminin kabulü ile Vergi Mahkemesi kararının aleyhe olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasının onanması, Vergi Mahkemesi kararının kabule ilişkin diğer kısımlar yönünden ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacı adına, defter ve belgelerini ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden re’sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ile 213 sayılı Kanun’un 353/1. maddesi ve mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezalarının kaldırılması istemiyle açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair Mahkeme kararının kabule ilişkin kısmı davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.
Davalı idare tarafından, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin, Mahkeme kararının, dava konusu cezalı tarhiyatların, vergi inceleme elemanına inceleme emri yazısı ile yetki verilen ve sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği belirtilen …’dan davacının alımlarına ilişkin katma değer vergileri haricindeki kısımlarına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “İncelemede Uyulacak Esaslar” başlıklı 140. maddesine dayanılarak çıkarılan ve 31/10/2011 tarih ve 28101 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonrasında düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden, davacı tarafından defter ve belgelerinin incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle davacının alımlarına ilişkin katma değer vergisini gerçekten yüklenip yüklenmediği, defterlerine kaydedip kaydetmediği dolayısıyla indirime konu edip edemeyeceği hususu tespit edilemediğinden, katma değer vergisi indirimleri kabul edilmeyerek dava konusu cezalı tarhiyatların yapıldığı görülmektedir.
Mahkemece inceleme raporunun usulüne uygun düzenlenmediği belirtilmiş ise de, davalı idarenin nezdinde inceleme yapılan mükellef hakkında mevzuatla belirlenen sınırlar içinde inceleme yapma yetkisi bulunduğu açıktır. Dosyada bulunan incelemeye başlama tutanağında nezdinde inceleme yapılacak kişilere ve konulara ilişkin bilgilere, incelemenin türüne, gerekçesine, dönemine ve kapsamına ilişkin hususlara yer verildiği ve incelemenin verilen yetki içerisinde yapıldığı görülmektedir. Kaldı ki, inceleme elemanının inceleme yetkisini sınırlayan mevcut bilgi belge de dosyada bulunmamaktadır.
Bu durumda, inceleme elemanı tarafından mevzuat hükümlerindeki usul ve esaslara uygun olarak inceleme yapıldığı anlaşıldığından, Mahkemece işin esası defter ve belgelerin ibraz edilememesi fiili yönünden incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, inceleme yetkisinin aşıldığı gerekçesiyle verilen Vergi Mahkemesi kararının söz konusu kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Öte yandan; Vergi Mahkemesince yeniden verilecek kararda, dava konusu vergi ziyaı cezalarının bir katı aşan kısımları yönünden de yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde yeniden değerlendirme yapılacağı tabidir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. Temyize konu …. Vergi Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının, özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Mahkeme kararının kabule dair diğer hüküm fıkralarına ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 01/02/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.