Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, Esas No: 2021/1490, Karar No: 2021/3297

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Katı Atık Yönetimi ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş
VEKİLİ : Av. …., Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … İli Yerel Yönetimler Katı Atık Bertaraf Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 04/11/2020 tarih ve E:2019/2473, K:2020/10378 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı ile davalı idare arasında … tarihinde imzalanan “KÜKAB Katı Atık Toplama, Taşıma ile EKAY Ek Tesisleri Yapımı ve Tesislerin İşletilmesi İmtiyaz Sözleşmesi” uyarınca, “Entegre Katı Atık Yönetim (EKAY) Ek Tesislerinin” yapımı ve işletilmesi, atıkların toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri dönüşümü ve bertarafına dair iş kapsamında, … İl Özel İdaresinin görev alanında bulunan 549 köy ve 109 bağlantısında, kül ve evsel atıkların toplanmasına, taşınmasına ve bertaraf işlemine davacı şirket tarafından en kısa sürede başlanılması gerektiğine dair … tarih ve … sayılı … Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği (…) Encümeni Kararının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 04/11/2020 tarih ve E:2019/2473, K:2020/10378 sayılı kararıyla;
Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinin birer idari sözleşme olduğu ve bu sözleşme ile kamu hizmetinin idarenin gözetimi ve denetimi altında kurulması ve işletilmesinin amaçlandığı, sözleşmenin tarafları arasında çıkacak uyuşmazlıkların, imtiyaz sözleşmesinde yer alan hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği, imtiyaz sahibinin, kamu hizmetini imtiyaz sözleşmesinde belirlenen kurallara uygun olarak yapma ve yürütme yükümlülüğünün bulunduğu,
Danıştay Birinci Dairesinin görüşüne sunulan imtiyaz sözleşmesi taslağının; 1.2.1. maddesinde işin “Teknik Şartname’de detaylandırılan şekilde; Katı Atık Toplama ile EKAY Ek Tesisleri Yapımı ve Tesislerin İşletilmesi, Atık Pil ve Akümülatörlerin geçici depolanması için Kütahya Merkez’de ve Transfer İstasyonlarında geçici depolama alanı ayrılması, ayrı toplanması ve bu sahalara taşınması, toplamasını yaptırmayacak birlik üyelerinin atık pil ve akümülatörlerinin bedelsiz olarak geçici depolama alanlarına kabul edilmesi, ilgili mevzuatta belirtilen sürelerde ve belli bir büyüklüğe gelen bu atıkların lisanslı geri kazanım/bertaraf tesislerine veya İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne teslim edilmesi, Ömrünü Tamamlamış Lastikler için Kütahya Merkez’de ve Transfer İstasyonlarında geçici depolama alanı kurulması, diğer atıklarla karışık olarak gelen Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin ayrıştırılması, ayrıştırılmış olan ömrünü tamamlamış lastiklerin ve üyeler tarafından getirilen ömrünü tamamlamış lastiklerin bedelsiz olarak bu sahalara kabul edilmesi, geçici depolama alanlarında depolanması ve ilgili mevzuatta belirtilen sürelerde lisanslı firmalara teslim edilerek bertaraf ettirilmesi,” olarak tanımlandığı,
Anılan taslağın 1.2.14. maddesinde “işletme hakkı”nın “İdarenin, Teknik Şartname’de öngörülen şekilde belirtilen atıkların toplanması ve taşınması (toplamasını kendi yapacak üyeler için toplama işi hariç), Transfer İstasyonları’nın ve Geri Dönüşüm Merkezleri’nin işletilmesi, atıkların EKAY Tesisleri’ne kabulü; ayrılması, geçici depolanması, geri dönüşüm, biyogazlaştırma, kompostlaştırma, enerji üretimi; değerlendirilemeyen nihai atıkların Düzenli Depolama Tesisi’nde bertarafı; ayırma ve işleme sonunda ortaya çıkan ve ekonomik bakımdan değer taşıyan atıkların piyasada değerlendirilmesi; katı atık kabul ve bertaraf hizmet bedellerinin tahakkuk ve tahsili; EKAY Tesisler’inin bakım ve onarımlarının yapılması, yenilenmesi ve genişletilmesi görev, hak ve yetkilerinin tamamını,” şeklinde tanımlandığı;
“İşin konusu ve kapsamı” başlıklı 2.1.2. maddesinde “Katı atık toplama işi Yüklenici tarafından yapılacak olan üyelerin Katı Atıklar’ının kaynağında ayrı toplanması, katı atık toplama işini kendisi yapacak olan üyelerin ve katı atık toplama işi yüklenici tarafından yapılacak olan üyelerin katı atıklarının transfer istasyonundan EKAY ve EKAY Ek Tesisleri’ne taşınması, EKAY ve EKAY Ek Tesisleri’ne teslimi, burada ayrılması; geri dönüşüme tabi tutulması, biyogazlaştırılması, kompostlaştırılması, enerji üretilmesi; ayırma ve işleme sonunda ortaya çıkan ve ekonomik bakımdan değer taşıyan atıkların piyasada değerlendirilmesi kaydı ile Sözleşme esaslarına göre Kullanım Bedeli’nin ödenmesi ve Kâr Payı’nın İdare’ye verilmesi kaydıyla EKAY ve EKAY Ek Tesisleri’nin ve Makine ve Ekipmanın her türlü kâr ve zararı Yüklenici’ye ait olmak üzere Sözleşme süresince işletilmesi,” hükmüne; 4.1.2. maddesinde “Katı Atık toplama işinin Teknik Şartname’de öngörülen şekilde Yüklenici’ye geçmesi anında, Birlik Üyelerinden, toplama işleri için 3. şahıslarla sözleşmelerinin yürürlükte olması durumunda, (toplama işini yaptıracak üyeler için) mevcuttaki 3. şahıslarla yapmış oldukları toplama işi sözleşmelerinin bittiği tarih itibariyle Yükleniciye toplama işini derhal devredeceklerdir.” hükmüne; 4.3.1. maddesinde ise “Katı atık toplama işini kendisi yapacak ve atıklarını en yakın transfer istasyonuna getirecek Birlik üyeleri ile; katı atık toplama işi yüklenici tarafından yapılacak olan Birlik üyelerini gösterir liste, idari şartname ekinde sunulmaktadır.” hükmüne yer verildiği ve 4.3.4. maddesinde toplama, taşıma ve bertaraf işlemleri yüklenici tarafından olan birlik üyeleri için ve toplama işini kendisi yapacak birlik üyeleri için ayrı olmak üzere iki ayrı ücret tarifesi belirlendiği,
Ancak anılan Sözleşme Taslağına ilişkin Danıştay Birinci Dairesinin 22/05/2013 tarih ve E:2013/312, K:2013/707 sayılı kararı ile; imtiyaz sözleşmesinde işin konusunun sözleşme süresince birlik üyesi belediyeler ve il özel idaresi yetki alanı içerisindeki atıkların toplanması olduğu, sözleşme kapsamındaki tüm katı atıkların toplanması işinin tarafların mutabakatı sonucunda yüklenici tarafından yapılmasının kararlaştırıldığı belirtilerek, 1.2.7. maddesinde yer alan “toplanması yüklenici tarafından yapılacak üyeler için” ibaresinin ve 1.2.11 maddesindeki “toplamasını kendi yaptırmayacak birlik üyelerinin” ibaresinin taslak metinden çıkarılması mücavir alan sınırları dışında kalan il özel idaresinin yetki alanı da imtiyaz kapsamında olduğundan taslağın 2.1 maddesinin “İşin konusu, Sözleşme süresince Birlik Üyesi Belediyeler ve İl Özel İdaresi yetki alanı içerisinde” şeklinde düzenlenmesi, 1.2.14 maddesinde yer alan “(toplamasını kendi yapacak üyeler için toplama işi hariç)” şeklindeki parantez içi ibaresinin; 2.1.2. maddesinde yer alan “katı atık toplama işini kendisi yapacak olan üyelerin ve katı atık toplama işi yüklenici tarafından yapılacak olan üyeleri” ibaresinin, 4.1.2 maddesinde yer alan “(toplama işini yaptıracak üyeler için)” şeklindeki parantez içi ibarelerinin madde metninden çıkarılması, tarafların mutabakatı kapsamında sözleşme kapsamındaki tüm katı atıkların toplanması işinin yüklecini tarafından yapılması kararlaştırıldığından 4.3.1. maddesinin taslaktan çıkarılması, 4.3.2. maddesinin “Birlik tarafından belirlenecek olan tarife kapsamında atık sahibi üyelerce Birliğe yapılacak ödeme haricinde başka bir ödeme yapılmaz” şeklinde düzenlenmesi, tüm katı atıkların toplanması işinin yüklenici tarafından yapılması kararlaştırıldığından birlik üyelerince taşınması halinde uygulanacak bedele ilişkin taslağın 4.3.4.2. maddesinin, sözleşme metninden çıkarılması yönünde görüş bildirildiği ve Danıştay İdari İşler Kurulunun 17/07/2013 tarih ve E:2013/9, K:2013/7 sayılı kararı ile Daire düşüncesinin aynen kabulü yönünde görüş bildirildiği,
Anılan Sözleşme Taslağında, Danıştay Birinci Dairesinin 22/05/2013 tarih ve E:2013/312, K:2013/707 sayılı kararı ile bildirilen görüşü doğrultusunda değişiklikler yapıldığı ve sözleşme kapsamındaki katı atıkların toplanması işinin sadece yükleniciye verildiği, mücavir alan sınırları dışında kalan il özel idaresinin yetki alanı da imtiyaz kapsamında olduğundan Taslakta işin konusunun belirlendiği 2.1 maddesine, “sözleşme süresince Birlik Üyesi Belediyeler ve İl Özel İdaresi yetki alanı içerisinde” ifadesinin eklendiği, sözleşme kapsamında katı atık toplama işinin sadece yüklenici tarafından yapılması kararlaştırıldığından, birlik üyelerince katı atıkların toplanarak taşınması halinde uygulanacak bedele ilişkin, Taslağın 4.3.4.2. maddesinde öngörülen düzenlemenin Taslak metninden çıkarıldığı, sonuç olarak anılan imtiyaz sözleşmesinde işin konusunun sözleşme süresince birlik üyesi belediyeler ve il özel idaresinin yetki alanı içerisindeki atıklarının toplanması olduğunun belirtildiği,
Ancak imtiyaz sözleşmesinin eki idari şartname ile teknik şartnamede il özel idaresi kapsamındaki yerel yönetimlerin atıklarını kendilerinin toplayarak transfer istasyonlarına getireceği yönünde düzenlemelerin yer almaya devam ettiği,
Dolayısıyla, il özel idaresine bağlı köylerin atıklarının toplanması işi konusunda anılan imtiyaz sözleşmesi ile eki olan idari şartname ve teknik şartname hükümleri arasında çelişki bulunduğu,
Bu durumda; imtiyaz sözleşmesinin 9.1.2. maddesi uyarınca, imtiyaz sözleşmesi ile eklerinde yer alan hükümler arasında çelişki olması halinde imtiyaz sözleşmesinde yer alan hükümlerin esas alınarak, o doğrultuda uygulama yapılması gerektiği;
Danıştay Birinci Dairesinde yapılan toplantılarda taraflar arasında varılan mutabakat sonucunda sözleşme kapsamındaki tüm atıkların toplanması işinin davacı tarafından yapılmasının kabul edildiği ve il özel idaresine bağlı köylerin atıklarının toplanması işinin davacı tarafından yapılacağına dair imtiyaz sözleşme taslağında yapılan düzeltmeler dikkate alındığında, bu hususun davacı tarafından bilinerek, öngörülerek ve kabul edilmek suretiyle anılan imtiyaz sözleşmesinin imzalandığı anlaşıldığından, dava konusu 29/02/2016 tarih ve 3 sayılı KÜKAB Encümeni Kararında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin imtiyaz sözleşmesi ve şartnamelere açıkça aykırı olduğu, imtiyaz sözleşmesinin eki teknik şartnamenin 1.1 maddesinde il özel idaresinin katı atıkları kendisinin toplayacağı ve transfer istasyonuna getireceğinin düzenlendiği, imtiyaz sözleşmesinde tüm toplama işinin yüklenici tarafından yapılacağının belirtilmediği ve teknik şartnameye atıf yapıldığı, il özel idaresinin sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana toplama işini kendisinin yaptığı, il özel idaresinin atıklarının toplanması talebinin sözleşme yapılması esnasında öngörülemez olduğu, aşırı ifa güçlüğü yaratacağı, ceza uygulanacağı ihtarının yapıldığı ve dava neticeleninceye kadar verilecek cezaların işi ifa edemeyecek duruma getireceği, cezaların mali yılda 10 defadan fazla tekrarlanması halinde sözleşmenin feshedileceği ve 29 yıllık imtiyazın kaybedileceği, Danıştay Birinci Dairesi görüşünün bağlayıcı olmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan;
“a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması” sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 04/11/2020 tarih ve E:2019/2473, K:2020/10378 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 23/12/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.